جمعه 3 مرداد 1393
حلول ماه مبارک رمضان ماه بندگی معبود مبارک بادسر قبر آقاشعار سال 1393در لیالی قدر ما را هم دعا کنیدوقف از دیدگاه مقام معظم رهبریشهادت حضرت علی (ع) تسلیت باداللهم عجل لولیک الفرج

احکام و استفتائات وقف بر گرفته از رساله مرجع عالیقدر

حضرت آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خویی (ره)

مسئله 2676

اگر كسي چيزي را وقف كند، از ملك او خارج مي شود و خود او و ديگران نمي توانند آن را ببخشند يا بفروشند و كسي هم از آن ملك ارث نمي برد، ولي در بعضي از موارد كه در مسأله 2094 و 2095 گفته شد، فروختن آن اشكال ندارد.

مسئله 2677

لازم نيست صيغه وقف را به عربي بخوانند بلكه اگر مثلا بگويد خانه خود را وقف كردم ، آیت الله خویی: كسي كه خانه برايش وقف شده ، يا وكيل ، يا ولي آن كس بگويد قبول كردم وقف صحيح است . بلكه وقف به عمل نيز محقق مي شود مثلا چنانچه حصيري را به قصدوقف بودن در مسجد بيندازد و يا جايي را به قصد مسجد بودن بسازد و در اختيارنمازگزاران بگذارد وقفيت محقق مي شود و در موقوفات عامه مثل مسجد و مدرسه ياچيزي كه براي عموم وقف كند، يا مثلا بر فقرا يا سادات وقف نمايد، قبول كردن كسي در صحت وقف لازم نيست. وقف صحيح است و محتاج به قبول هم نيست ، حتي دروقف خاص.

مسئله 2678

اگر ملكي را براي وقف معين كند و پيش از خواندن صيغه وقف پشيمان شود يا بميرد، وقف درست نيست.

مسئله 2679

كسي كه مالي را وقف مي كند آیت الله خویی: بايد از موقع خواندن صيغه ، مال را براي هميشه وقف كند و اگر مثلابگويد اين مال بعد از مردن من وقف باشد، چون از موقع خواندن صيغه تا مردنش وقف نبوده ، صحيح نيست ، و نيز اگر بگويد تا ده سال وقف باشد و بعد از آن نباشد، يابگويد تا ده سال وقف باشد، بعد، پنج سال وقف نباشد و دوباره وقف باشد، وقف صحيح نيست. بايد براي هميشه وقف كند پس اگر مثلابگويد اين مال تا ده سال وقف باشد و بعد نباشد و يا بگويد اين مال تا ده سال وقف باشد و بعد تا پنج سال وقف نباشد و بعد دوباره وقف باشد باطل است ، وبه احتياط واجب بايد وقف از موقع خواندن صيغه باشد، پس اگر مثلا بگويد اين مال بعد از مردن من وقف باشد، چون از موقع خواندن صيغه تا مردنش وقف نبوده اشكال دارد.

مسئله 2680

وقف در صورتي صحيح است كه مال وقف را به تصرف كسي كه براي اووقف شده يا وكيل ، يا ولي او بدهند ولي اگر چيزي را بر اولاد صغير خود وقف كند و به قصد اين كه آن چيز ملك آنان شود از طرف آنان نگهداري نمايد، وقف صحيح است.

مسئله 2681

آیت الله خویی: ظاهر اين است كه در اوقاف عامه از قبيل مدارس و مساجد و امثال اينها قبض معتبر نباشد، و وقفيت به مجرد وقف نمودن محقق مي شود. اگر مسجدي را وقف كنند بعد از آن كه واقف به قصد واگذاركردن ، اجازه دهد كه در آن مسجد نماز بخوانند همين كه يك نفر در آن مسجد نمازخوان وقف درست مي شود.

مسئله 2682

وقف كننده بايد مكلف و عاقل و با قصد و اختيار باشد و شرعا بتواند درمال خود تصرف كند. بنابر اين آیت الله خویی: سفيه يعني كسي كه مال خود را در كارهاي بيهوده مصرف مي كند، چون حق ندارد در مال خود تصرف نمايد اگر چيزي را وقف كند، صحيح نيست. سفيهي كه در حال بالغ بودن سفيه بوده يا حاكم شرع او را از تصرف در اموالش جلوگيري كرده ، چون حق ندارد در مال خود تصرف نمايد، اگر چيزي را وقف كند صحيح نيست.

مسئله 2683

آیت الله خویی: اگر مالي را براي بچه اي كه در شكم مادر است و هنوز به دنيا نيامده وقف كند، صحت آن محل اشكال است و لازم است رعايت احتياط نمايند، ولي اگر براي اشخاصي كه فعلا موجودند و بعد از آنها براي كساني كه بعدا به دنيا مي آيند وقف نمايد، اگر چه در موقعي كه وقف محقق مي شود در شكم مادر هم نباشند، مثلا چيزي رابر اولاد خود وقف كند كه بعد از آن وقف نوه هاي او باشد و هر دسته اي بعد از دسته ديگر از وقف استفاده كنند، صحيح است. اگر مالي را براي كساني كه به دنيا نيامده اند وقف كند، درست نيست ، ولي وقف براي اشخاصي كه بعضي از آنها به دنيا آمده اند صحيح و آنها كه به دنيا نيامده اند بعد از آمدن به دنيا با ديگران شريك مي شوند.

مسئله 2684

اگر چيزي را بر خودش وقف كند مثل آن كه دكاني را وقف كند كه عايدي آن را بعد از مرگ او خرج مقبره اش نمايند صحيح نيست ، ولي اگر مثلا مالي را بر فقرا وقف كند و خودش فقير شود مي تواند از منافع وقف استفاده نمايد.

مسئله 2685

اگر براي چيزي كه وقف كرده متولي معين كند، بايد مطابق قرار داد اورفتار نمايند و اگر معين نكند، چنانچه بر افراد مخصوصي مثلا بر اولاد خود وقف كرده باشد، آیت الله خویی: اختيار با خود آنان است و اگر بالغ نباشند اختيار با ولي ايشان است و براي استفاده از وقف اجازه حاكم شرع لازم نيست. راجع به چيزهايي كه مربوط به مصلحت وقف است كه در نفع بردن طبقات بعد نيز دخالت دارد اختيار با حاكم شرع است ، و راجع به چيزهايي كه مربوطبه نفع بردن طبقه موجود است اگر آنها بالغ باشند اختيار با خود آنان است و اگربالغ نباشند اختيار با ولي ايشان است ، و براي استفاده از وقف اجازه حاكم شرع لازم نيست.

مسئله 2686

اگر ملكي را مثلا بر فقرا يا سادات وقف كند، يا وقف كند كه منافع آن به مصرف خيرات برسد در صورتي كه براي آن ملك متولي معين نكرده باشد، اختيار آن با حاكم شرع است.

مسئله 2687

اگر براي چيزي كه وقف كرده متولي معين كند، بايد مطابق قرار داد اورفتار نمايند و اگر معين نكند، چنانچه بر افراد مخصوصي مثلا بر اولاد خود وقف كرده باشد، آیت الله خویی: اختيار با خود آنان است و اگر بالغ نباشند اختيار با ولي ايشان است و براي استفاده از وقف اجازه حاكم شرع لازم نيست. راجع به چيزهايي كه مربوط به مصلحت وقف است كه در نفع بردن طبقات بعد نيز دخالت دارد اختيار با حاكم شرع است ، و راجع به چيزهايي كه مربوطبه نفع بردن طبقه موجود است اگر آنها بالغ باشند اختيار با خود آنان است و اگربالغ نباشند اختيار با ولي ايشان است ، و براي استفاده از وقف اجازه حاكم شرع لازم نيست.

مسئله 2688

اگر ملكي را مثلا بر فقرا يا سادات وقف كند، يا وقف كند كه منافع آن به مصرف خيرات برسد در صورتي كه براي آن ملك متولي معين نكرده باشد، اختيار آن با حاكم شرع است.

مسئله 2689

اگر ملكي را بر افراد مخصوصي مثلا بر اولاد خود وقف كند كه هر طبقه اي بعداز طبقه ديگر از آن استفاده كنند چنانچه متولي ملك آن را اجاره دهد و بميرد آیت الله خویی: اجاره باطل نمي شود ولي اگر متولي نداشته باشد...در صورتي كه مراعات مصلحت وقف يا مصلحت طبقه بعد را كرده باشد، اجاره باطل نمي شود. ولي اگر متولي نداشته باشد، و يك طبقه از كساني كه ملك بر آنهاوقف شده آن را اجاره دهند و در بين مدت اجاره بميرند، در صورتي كه طبقه بعد اجازه نكنند اجاره باطل مي شود و در صورتي كه مستأجر مال الاجاره تمام مدت راداده باشد مال الاجاره از زمان مردنشان تا آخر مدت اجاره را از مال آنان مي گيرد.

مسئله 2690

اگر ملك وقف خراب شود، از وقف بودن بيرون نمي رود. آیت الله خویی: مگر آنكه عنواني را قصد كرده باشد كه آن عنوان از بين برود مثل اين كه باغ را براي تنزه وقف كرده باشد كه اگر آن باغ خراب شود وقف باطل مي شود وبه ورثه واقف برمي گردد.

مسئله 2691

ملكي كه مقداري از آن وقف است و مقداري از آن وقف نيست اگرتقسيم نشده باشد، حاكم شرع يا متولي وقف مي تواند با نظر خبره سهم وقف را جداكند.

مسئله 2692

گر متولي وقف خيانت كند و عايدات آن را به مصرفي كه معين شده نرساند، آیت الله خویی: حاكم شرع اميني را به او ضميمه مي نمايد كه مانع از خيانتش گردد، درصورتي كه ممكن نباشد مي تواند به جاي او متولي اميني معين نمايد. چنانچه براي عموم وقف نشده باشد، در صورت امكان حاكم شرع بايد به جاي او متولي اميني معين نمايد.

مسئله 2693

فرشي را كه براي حسينيه وقف كرده اند نمي شود براي نماز به مسجد ببرنداگرچه آن مسجد نزديك حسينيه باشد.

مسئله 2694

اگر ملكي را براي تعمير مسجدي وقف نمايند چنانچه آن مسجد احتياج به تعمير ندارد و احتمال هم نمي رود كه تا مدتي احتياج به تعمير پيدا كند آیت الله خویی: مي توانند عايدات آن ملك را به مصرف مسجدي كه احتياج به تعمير داردبرسانند.در صورتي كه غير از تعمير احتياج ديگري نداشته باشد و عايداتش در معرض تلف ونگهداري آن لغو و بيهوده باشد، مي توانند عايدات آن ملك را به مصرف مسجدي كه احتياج به تعمير دارد برسانند.

مسئله 2695

اگر ملكي را وقف كند كه عايدي آن را خرج تعمير مسجد نمايند و به امام جماعت و به كسي كه در آن مسجد اذان مي گويد بدهند، در صورتي كه بدانندآیت الله خویی: يا اطمينان داشته باشند... كه براي هر يك چه مقدار معين كرده ، بايد همان طور مصرف كنند، و اگريقين آیت الله خویی: يا اطمينان... نداشته باشند، بايد اول مسجد را تعمير كنند و اگر چيزي زياد آمد بين امام جماعت و كسي كه اذان ميگويد به طور مساوي قسمت نمايند و بهتر آن است كه اين دو نفر در تقسيم با يكديگر صلح كنند

 

برگرفته از پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله العظمی خویی به آدرس     www.alkhoei.net

احکام و استفتائات
مجموعه قوانین
لوایح قانونی
آیین نامه ها
قوانین و قواعد اجاره